Województwo ¦l±skie

Wschodni Górny ¦l±sk
"Tragedia Górno¶l±zaka polega na tym, że nie jest on ani Polakiem ani Niemcem,
ale własnie Górno¶l±zakiem, i że w każdym wypadku robi mu się krzywdę,
gdy zalicza się go do Polski albo do Niemiec."
 August Scholtis, pisarz


Mało co tak denerwuje ¦l±zaków jak twierdzenie, że "zaci±gaj± po ¶l±sku". Owszem, ¦l±zacy przeci±gaj± niektóre głoski odmiennie niż w języku polskim, szczególnie w pytaniach, ale czy "zaci±gaj±"? Zaci±ganie jest charakterystyczne we wschodnich gwarach polskich, głównie mieszkańców dawnych polskich Kresów Wschodnich. ¦l±zacy nie mówi± jednak ¶piewnie, ale twardo, "dudni±c". U ¦l±zaków pomylenie ich z "gorolami ze wschodu" budzi szczególn± irytację, ponieważ jak mało kto uczuleni s± na odrębno¶ć własnej kultury. ¦l±zacy maj± za złe władzy centralnej traktowanie ich przedmiotowo, jedynie pod k±tem zasobów gospodarczych ¦l±ska oraz nie rozumienie ich potrzeb duchowych i materialnych.

¦l±ska nalepka
Nalepka na ¦l±sku wyrażaj±ca niechęć do unifikacji z Zagłębiem
- "ZOGUYMBJE DO KJELECKIGO!!!" Fot. Misaki/arnold7

Niewielka czę¶ć Górnego ¦l±ska została decyzj± państw zwycięskich po I wojnie ¶wiatowej przydzielona odrodzonej wówczas Polsce. Po II wojnie ¶wiatowej niemal cały Górny ¦l±sk (bez czę¶ci czeskiej) został przyznany Polsce, której obszar, na skutek nacisku Zwi±zku Radzieckiego, został przesunięty znacznie na zachód. Oba te wydarzenia wywarły wielki wpływ na kulturę rdzennych mieszkańców ¦l±ska. Dolny ¦lask bardzo szybko, jeszcze za czasów piastowskich, przyj±ł kulturę niemieck±. W Górnym ¦l±sku, położonym względem stołecznego Wrocławia, bardziej peryferyjnie, obroniła się jednak kultura i mowa zachodniosłowiańska, bliska morawskiej i polskiej. Zamieszkuj±cy Górny ¦l±sk autochtoniczni ¦l±zacy s± obecnie w większo¶ci miejscowo¶ci miejszo¶ci±. Zarówno w polskiej jak i czeskiej czę¶ci Górnego ¦l±ska w okresie komunizmu ¶l±sko¶ć była urzędowo wypierana przez kulturę ogólnopolsk± i ogólnoczesk±. ¦l±zacy obronili jednak swoj± odrębno¶ć i we Wspólnocie Europejskiej, jako wyrazista społeczno¶ć regionalna, staj± się etnicznym skarbem Europy, coraz mocniej wspieranym przez instytucje państwowe (chociaż wci±ż zdecydowanie słabiej niż mniej liczni Górale czy Kaszubi).

Specyfika wschodniego Górnego ¦l±ska wyraża się przede wszystkim jego przemysłowym charakterem - z kopalniami, hutami i innymi zakładami wielkoprzemysłowymi. W Polsce ten krajobraz jest utożsamiany z okręgiem katowickim, a w Czeskiej Republice z okregiem ostrawskim. W obu przypadkach w skład tych przemysłowych rejonów wchodz± ziemie nie¶l±skie - w przypadku polskim Zagłębie D±browskie, a w przypadku czeskim Północne Morawy. Wschodni Górny ¦l±sk jest więc postrzegany poprzez przemysł stereotypowo. Tym bardziej, że na jego obszarze znajduj± sie również tereny o dużej warto¶ci przyrodniczej (liczne rezerwaty), turystycznej i rekreacyjnej (góry Beskidu ¦l±skiego) oraz wielkie przestrzenie gospodarki rolniczej na zachodzie.


"Spędziłem trzy (tylko czy aż?) tygodnie na Górnym ¦l±sku. Dzień w dzień: rano do sklepu - nie rozumiem ni w z±b, o czym dziouchy przy mięsnym godajom. W robocie - to samo. W sobotę przy piwku jeszcze gorzej. Pokochałem ¦l±sk i ¦l±zaków. Nie jestem Gorolem - wyjechałem po wykonaniu zlecenia. I jest mi żal i wstyd, że kochana Polska Ludowa tak wydoiła tę ziemię (także nasyłaj±c dziesi±tki, jeżeli nie setki tysięcy Goroli) a potem zostawiła (już Najja¶niejsza RP) jak zużyt± prezerwatywę." seroo1 FGW 15.12.07


INFORMATOR REGIONALNY WOJ.¦L.
fot. www.portal.katowice.pl  
Katowice, Pomnik Powstań ¦l±skich
Górny ¦l±sk w internecie:
Serwis Zobacz ¦l±sk
Po naszymu - serwis po ¶lasku
Ogólnopolskie Dyktando J. ¦l±skiego
Zbiór ¶l±skiego humoru
O ¦l±zakach w internecie:
¦l±zacy - dumni Indianie
Starsi bracia, Górno¶l±zacy

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ¦LˇSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie D±browskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny ¦l±sk »
MIASTA WOJ.¦LˇSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ¦LˇSKIEM »
FORA REGIONALNE »




Województwo ¦l±sko-Małopolskie


Urz±d Województwa ¦l±skiego Beskidy Zobacz ¦l±sk, Górny i Dolny Zabytki Techniki Informator Kulturalny Metropolia Silesia-Dabrova