Województwo ¦l±skie

Regionalne mapy
województwa ¶l±skiego
Województwo ¶l±skie składa się prawie po połowie z ziem dwóch dużych regionów - ¦l±ska i Małopolski (więcej jest Małopolski). Niewielki fragment województwa należy do historycznej Wielkopolski. Województwo ¶l±skie jest niezwykle różnorodne regionalnie. Odmienne tradycje poszczególnych ziem wpływaj± na bogactwo kultur, architektury, obyczajów i potraw. By dowiedzieć się gdzie przebiega granica pomiędzy ¦l±skiem a Małopolsk±, dlaczego Cieszynianie uważaj± się za innych ¦l±zaków od tych z Katowic, dlaczego Jaworzno to jest Zagłębie, ale nie D±browskie, zapraszamy do zapoznania się z regionalnymi mapami województwa ¶l±skiego.



Mapa regionalna - ziemie ¶l±skie i ziemie małopolskie Granice ¦l±ska i Małopolski łatwo jest wyznaczyć. Na poniższej mapie jest ona poprowadzona biał± lini±, ¦l±sk jest oznaczony kolorem niebieskim a Małopolska czerwonym. W przeszło¶ci granica ta nie zawsze biegła identycznie - był okres, że do Małopolski należało Księstwo Bytomskie, a do ¦l±ska Księstwo Siewierskie i Księstwo O¶więcimskie - jednak obecna granica regionów jest ukształtowana przez wieki. Granice powiatów województwa ¶l±skiego respektuj± regionalne granice. Poza dwoma wyj±tkami - Lotnisko "Katowice" usytuowane w małopolskich Pyrzowicach zostało przył±czone do ¶l±skiego powiatu tarnogórskiego, a Stadion Ludowy wybudowany w ¶l±skich Szopienicach (obecna dzielnica Katowic) został przył±czony do małopolskiego Sosnowca. Szczególnym miastem jest natomiast Bielsko-Biała, która od 1951 r. składa się z dwóch odrębnych miast, ¶l±skiego Bielska i małopolskiej Białej Krakowskiej. Województwo ¶l±skie w przynależno¶ci regionalnej:

Ziemie ¶l±skie i ziemie małopolskie




Mapa historyczna - na styku trzech cesarstw Po trzech rozbiorach, kiedy Polska zniknęła z mapy Europy, granica trzech zaborczych cesarstw zbiegała się pod Mysłowicami w miejscu okre¶lanym jako K±t Trzech Cesarzy, a póĽniej Trójk±t Trzech Cesarzy. Białe linie na mapie wyznaczaj± granice Cesarstwa Pruskiego, Austriackiego i Rosyjskiego. Ziemia Częstochowska z Zagłębiem D±browskim znajdowała się wówczas w rosyjskim zaborze Polski (kolor czerwony), a Żywiecczyzna i Jaworzno w zaborze austriackim Polski (jasnoczerwony). Inaczej sytuacja wygl±dała na ¦l±sku - większo¶ć całego regionu, od Katowic po Zielon± Górę, było integraln± czę¶ci± Prus (niebieski), a Księstwo Cieszyńskie i Ziemia Opawska było integraln± czę¶ci± Austro-Wegięr (jasnoniebieski). Osoby nieznaj±ce historii (niestety nawet samorz±dowcy) często twierdz±, że ¦l±sk był pod zaboram pruskim, jednak jest to tak niedorzeczne jak twierdzenie, że pod zaborem pruskim był Szczecin - było to po prostu inne państwo.

Na styku trzech cesarstw




Mapa historyczna - województwo autonomiczne W 1922 roku na mocy decyzji państw europejskich czę¶ć Górnego ¦l±ska znalazła się po raz pierwszy w Polsce od czasu zrzeczenia się praw do ¦l±ska przez Kazimierza Wielkiego. Stało się to możliwe dzięki upadkowi Cesarstw Pruskiego i Austro-Węgierskiego w wyniku I wojny ¶wiatowej. W 1918 roku Polska odzyskała niepodległo¶ć i poprzez dyplomację, a także zbrojnie, walczyła o swoje granice. Polska zabiegała również o tereny Górnego ¦l±ska zamieszkałe przez niekre¶lonych narodowo ¦l±zaków. O losie regionu miał zadecydować narodowo¶ciowy plebiscyt. Polska zachęcała ¦l±zaków do głosowania za przynależno¶ci± do niej, uchwalaj±c ustawę o autonomii przyszłego województwa ¶l±skiego w Polsce. Ostatecznie, po niekorzystnym dla Polski wyniku plebiscytu i trzech propolskich powstaniach przeciwko Niemcom (Powstania ¦l±skie), fragment Górnego ¦l±ska, jako autonomiczne województwo z własnym Sejmem i finansami, znalazł się w granicach Polski (kolor jasnoniebieski). Autonomia województwa została zniesiona sowieck± ustaw± w 1945 roku. Ciekawostka - w 2007 roku ustawa ta została anulowana, na skutek czego przez kilka dni województwo, o takiej samej nazwie co przed wojn±, prawdopodobnie miało ponownie autonomię. Biała linia na mapie przedstawia ówczesn± granicę polsko-niemieck±.

Województwo autonomiczne




Mapa metropolii - zwi±zek miast ¶l±skich i małopolskich W 2006 roku w kręgach samorz±dowych województwa ¶l±skiego powstał pomysł, by z kilkunastu ¶cisle ze sob± powi±zanych miast górno¶l±skich i zagłębiowskich aglomeracji katowickiej utworzyć jedno miasto - metropolię. Przemysłowe miasta na styku ¦l±ska i Małopolski współpracuj± ze sob± w jednym organizmie administracyjnym już od 1939 roku (przył±czenie Zagłębia Dabrowskiego do ¦l±ska przez okupanta na poczatku II wojny ¶wiatowej), wcze¶niej Zagłębie znajdowało się przez 12 lat pod zaborem pruskim i było przył±czone do pruskiego ¦l±ska (lata 1795-1807). W okresie Polski Ludowej i póĽniejszym integracja miast postępowała, przyjmuj±c różne oblicza, od wspólnego zwi±zku komunikacji publicznej po powołany w 2007 roku Górno¶l±ski Zwi±zek Metropolitalny (skupiaj±cy nie tylko miasta górno¶l±skie, ale też zagłębiowskie). Biała linia na mapie przedstawia granicę planowanej metropolii.

Zwi±zek miast górno¶l±skich i zagłębiowskich




Mapa etniczna - zadeklarowani narodowo ¦l±zacy W ostatnim spisie powszechnym ponad 170 tys. mieszkańców Górnego ¦l±zka (województwo ¶l±skie i opolskie) zadeklarowało przynależno¶ć do narodu ¶l±skiego. Naród taki nie jest w Polsce uznawany (w Czeskiej Republice - tak), jednak ta wielka liczba pokazuje jak silna jest ¶l±ska tożsamo¶ć w¶ród etnicznych ¦l±zaków. Ich charakterystyczna kultura, obok innych wielkich grup etnicznych w Polsce, jak Kaszubi czy Górale, jest wielkim skarbem nie tylko województwa ¶l±skiego, ale całego kraju. Będ±c w Katowicach warto mieć ¶wiadomo¶ć, że co najmniej co 10-ty ich mieszkaniec uważa się nie tylko za ¦l±zaka, ale wręcz za członka ¶l±skiego narodu. Na poniższej mapie przedstawiony jest procentowy udział zadeklarowanych narodowo ¦l±zaków w¶ród pozostałych mieszkańców powiatów województwa ¶l±skiego. Obszary te pokrywaj± się z ziemiami historycznie ¶l±skimi poza - co ciekawe - w±skim pasem wzdłuż dawnej granicy prusko-austriackiej (porównaj), gdzie prawdopodobnie różnica "Prusoki" - "Cieszynioki", jest silniejsza niż ¦l±zacy - nie-¦l±zacy.

Zadeklarowani narodowo ¦l±zacy




Mapa Zagłębia D±browskiego Zagłębie Dabrowskie jest niewielkim, ale prężnym regionem w województwie ¶l±skim. Zagłębie położone jest pomiędzy rzekami Brynic± a Biał± Przemsz±, wzdłuż Czarnej Przemszy - rzeki która płynie po¶rodku regionu przez jego największe miasta. Zagłębie D±browskie może poszczycić się zarówno XIX-wiecznymi zabytkami przemysłu, wieloma ¶redniowiecznymi zamkami, jak również bogat± ofert± dla celów wypoczynku i rekreacji - m.in. Zalewy Pogoria i unikalna na skalę Europy Pustynia Błędowska. Zagłębiacy, podobnie jak ¦l±zacy, posiadaj± wyrazist± tożsamo¶ć regionaln±. Mieszkańcy Sosnowca, Dabrowy Górniczej, Będzina i Czeladzi szczyc± się swoj± tradycj±, klubami sportowymi, swoimi miastami i integruj± się dla ich interesu. Poza granicami Zagłębia D±browskiego leży, również małopolskie, Jaworzno, które stanowi Zagłębie Krakowskie (dawna czę¶ć polskiego zagłębia przemysłowego w zaborze austriackim). To najmniej zintegrowane miasto aglomeracji katowickiej, które aż do 1975 roku pozostawało poza granicami województwa, zdaje się powoli zbliżać regionalnie do Zagłębia Dabrowskiego, a tym samym oba Zagłębia, oddzielone w przeszło¶ci rosyjsko-austriack± granic± staj± się jedno¶ci±. (Ľródło mapy: www.szkola.interklasa.pl)

Zagłębie D±browskie


INFORMATOR REGIONALNY WOJ.¦L.

DZIENNIKARZE W BŁĘDZIE »
REGIONY WOJ. ¦LˇSKIEGO:
Ziemia Częstochowska »
Zagłębie D±browskie i Krakowskie »
Żywiecczyzna »
Wschodni Górny ¦l±sk »
MIASTA WOJ.¦LˇSKIEGO »
CIEKAWOSTKI W ¦LˇSKIEM »
FORA REGIONALNE »




Województwo ¦l±sko-Małopolskie


Urz±d Województwa ¦l±skiego Informacje o Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Żywiecczyzna Informacja Turystyczna Portal Częstochowy Zagłębie D±browskie